Ketenveiligheid in de cloud: een afnemersperspectief

Als oprichter van een tech-startup ligt je sourcecode vast opgeslagen in een repository. Dagelijkse back-ups draaien automatisch. Maar wat als je cloudleverancier morgen failliet gaat? Of als een cyberincident je SaaS-provider dagenlang platgooit? Die vraag houdt veel IT-leiders ’s nachts wakker – en terecht. Want ketenveiligheid in de cloud gaat niet alleen over technische maatregelen, maar vooral over controle behouden over wat het meest waardevol is: jouw intellectuele eigendom en bedrijfscontinuïteit.

Waarom ketenveiligheid in de cloud cruciaal is

De overgang naar de cloud heeft bedrijven enorme voordelen gebracht: schaalbaarheid, kostenbesparingen en flexibiliteit. Maar die cloud-first strategie brengt ook een fundamentele afhankelijkheid met zich mee. Steeds meer organisaties draaien hun kernprocessen op platforms van een handvol dominante leveranciers – vaak Amerikaanse tech-giganten. Die concentratie creëert risico’s die verder gaan dan technische storingen.

Recent waarschuwden de AFM en DNB nog voor systeemrisico’s in de financiële sector door digitale afhankelijkheid van een beperkt aantal niet-Europese IT-leveranciers. Ook de Autoriteit Persoonsgegevens uitte zorgen over deze afhankelijkheid. Het probleem? Bij een verstoring, faillissement of geopolitieke spanning kunnen cruciale bedrijfsprocessen direct stilvallen. En dat zonder dat jij als afnemer er veel aan kunt doen.

De risico’s vanuit afnemersperspectief

Vendor lock-in: gevangen in één ecosysteem

Vendor lock-in is misschien wel het grootste risico voor cloud-gebruikers. Het ontstaat wanneer je zo diep geïntegreerd raakt in de technologie, formaten en protocollen van één leverancier dat overstappen technisch complex en financieel onhaalbaar wordt. Denk aan propriëtaire API’s, specifieke database-formaten of applicaties die alleen draaien op bepaalde cloud-platformen.

Het gevolg? Je leverancier kan tarieven verhogen, features schrappen of diensten stopzetten – en jij hebt weinig keuze dan meegaan. Bovendien loop je het risico dat je eigen IT-expertise afneemt, omdat alles ‘bij de leverancier zit’. Dat maakt risicoanalyse en -beheersing een stuk lastiger.

Continuïteit en operationele stilstand

Een storing bij je cloudleverancier betekent direct stilstand van jouw bedrijf. Of het nu gaat om een cyberaanval, hardware-uitval of een menselijke fout – de impact is meestal groot. Vooral voor startups en scale-ups met beperkte resources kan een dag downtime verstrekkende gevolgen hebben: omzetverlies, reputatieschade en een laaiende klantontevredenheid.

En dan hebben we het nog niet eens over een faillissement of overname. Als je leverancier plots ophoudt te bestaan of wordt overgenomen door een partij die de dienst beëindigt, staat jouw bedrijf ineens met lege handen.

Juridische en geopolitieke kwetsbaarheid

Amerikaanse cloudleveranciers kunnen door de CLOUD Act verplicht worden om data over te dragen aan Amerikaanse overheidsdiensten – zelfs als die data in Europa staat opgeslagen. Ook kunnen sancties of handelsbeperkingen ervoor zorgen dat diensten plots niet meer beschikbaar zijn voor bepaalde regio’s of sectoren. Voor Nederlandse bedrijven die werken met gevoelige data of klanten in het buitenland, is dit een reëel risico.

Ketenafhankelijkheid en transparantie

Je cloudleverancier maakt vaak gebruik van onderaannemers en derde partijen voor onderdelen van de infrastructuur. Denk aan datacenters, netwerk-providers, beveiligingsdiensten en zelfs softwarebibliotheken. Die keten is vaak complex en ondoorzichtig. Als er ergens in die keten een zwakke schakel zit – bijvoorbeeld een kwetsbaarheid in een open-source library – kan dat jouw systemen raken zonder dat je het direct doorhebt.

Strategieën voor risicobeheersing

1. Multi-cloud en hybride architectuur

Een manier om vendor lock-in te beperken, is het spreiden van workloads over meerdere cloudleveranciers of het combineren van public cloud met on-premises infrastructuur. Dit geeft je flexibiliteit en onderhandelingsmacht. Het nadeel? Het verhoogt de complexiteit en vraagt om extra expertise.

2. Open standaarden en containerisatie

Kies voor oplossingen die gebaseerd zijn op open standaarden (SQL, Linux, Kubernetes) in plaats van propriëtaire technologieën. Door applicaties te containeriseren met Docker en te beheren met Kubernetes, maak je ze verplaatsbaar tussen verschillende cloud-omgevingen. Zo blijf je flexibel en kun je desnoods snel switchen.

3. Sterke exit-strategie en contractuele afspraken

Voordat je een contract tekent, moet je al nadenken over hoe je eruit komt. Leg duidelijke afspraken vast over dataportabiliteit, beschikbaarheid, beveiliging en auditrechten. Zorg dat je weet hoe je data kunt exporteren, in welke formaten en binnen welke termijn. Een goed uitgewerkt exit-plan voorkomt dat je later voor verrassingen komt te staan.

4. Escrow als vangnet voor continuïteit

Hier komt escrow om de hoek kijken. SaaS Escrow en Data Escrow zijn juridische en technische waarborgen die ervoor zorgen dat jij toegang blijft houden tot essentiële software, broncode en data – ook als je leverancier faalt.

Bij een traditionele broncode escrow wordt de sourcecode bij een onafhankelijke derde partij gedeponeerd. Als er een ‘release event’ plaatsvindt (zoals faillissement of stopzetting van support), krijg jij toegang tot die broncode en kun je de software zelf onderhouden of laten voortzetten.

Voor cloud-applicaties gaat het verder dan alleen broncode. Je hebt ook toegang nodig tot configuraties, infrastructuur-as-code, containers, databases en API-sleutels. Een SaaS Escrow-oplossing borgt dit alles en zorgt ervoor dat je de applicatie kunt voortzetten – in sommige gevallen zelfs live, zonder downtime.

Escrow4all biedt als enige ISO 27001-gecertificeerde escrow-provider in de Benelux gespecialiseerde oplossingen voor digital escrow, waarbij niet alleen de technische materialen worden geborgd, maar ook juridische duidelijkheid wordt geschapen over wanneer en hoe vrijgave plaatsvindt. Dit geeft startups en scale-ups de zekerheid dat hun investering in technologie beschermd blijft, ongeacht wat er met hun leverancier gebeurt.

5. Data-encryptie en eigen sleutelbeheer

Versleutel gevoelige data in de cloud en beheer de encryptiesleutels zelf. Zo voorkom je dat de cloudprovider – of derden – onbevoegd toegang krijgen tot jouw informatie. Dit is vooral belangrijk voor bedrijven die te maken hebben met AVG-verplichtingen of werken met vertrouwelijke data.

De praktische aanpak: begin met bewustwording

Ketenveiligheid begint bij bewustwording. Als oprichter of IT-verantwoordelijke van een startup moet je jezelf de juiste vragen stellen:

• Wat gebeurt er als onze cloudleverancier morgen ophoudt te bestaan?
• Kunnen we onze data en applicaties binnen een week naar een andere omgeving migreren?
• Hebben we inzicht in alle onderaannemers en derde partijen in onze cloudketen?
• Zijn onze contracten voldoende duidelijk over exit-scenario’s en dataportabiliteit?

Als het antwoord op één of meer van deze vragen “nee” of “weet ik niet” is, dan is het tijd om actie te ondernemen. Ketenveiligheid is geen eenmalig project, maar een doorlopend proces van risicobeoordeling, contractbeheer en technische voorbereiding.

Tot slot: controle is geen luxe, het is noodzaak

De cloud biedt enorme kansen, maar vergt ook een andere manier van denken over risico en continuïteit. Als afnemer ben je niet machteloos – je kunt bewuste keuzes maken die je afhankelijkheid beperken en je weerbaarheid vergroten. Investeer in open standaarden, denk na over exit-strategieën en overweeg escrow als vangnet voor je meest kritische systemen.

Want uiteindelijk draait het om één ding: controle behouden over wat jij hebt opgebouwd. Jouw sourcecode, jouw data, jouw business. Dat verdient bescherming – vandaag, morgen en in de toekomst.